ย้อนรอยอดีตที่หลายคนอาจไม่เคยรู้! จากคำบอกเล่าของนักสะสมสลากฯ มือฉมัง ลุงสมศักดิ์ วัย 78 ปี แห่งย่านเยาวราช ที่เผยถึงเบื้องลึกเบื้องหลัง “หวย ก.ข.” จุดเริ่มต้นของสลากกินแบ่งในไทยเมื่อครั้งรัชกาลที่ 5 ว่าแท้จริงแล้วไม่ได้เป็นเพียงแค่เกมเสี่ยงโชค แต่เป็นกลไกสำคัญในการบริหารประเทศยุคบุกเบิก สอดรับกับแนวคิดเก็บภาษีจากประชาชนเพื่อพัฒนาประเทศที่ในหลวงรัชกาลที่ 5 ทรงนำมาปรับใช้จากตะวันตก ซึ่งข้อมูลนี้ขัดแย้งกับความเชื่อเดิมที่ว่าหวย ก.ข. มีขึ้นเพื่อแค่กระตุ้นเศรษฐกิจในบ้านเรา
สิ่งที่น่าสนใจคือบทบาทของกรมบัญชีกลางในยุคนั้น ไม่ได้เป็นเพียงผู้ดูแลการเงินของแผ่นดิน แต่ยังเป็นหัวใจสำคัญในการวางรากฐานการออกสลากให้เป็นระบบและโปร่งใส โดยลุงสมศักดิ์ได้เผยเอกสารเก่าที่ระบุว่า กรมบัญชีกลางได้เริ่มเข้ามามีบทบาทในการควบคุมดูแลการดำเนินงานของสลากฯ มากขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2417 เพื่อป้องกันการฉ้อโกงและสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชน ซึ่งแตกต่างจากภาพจำของหลายคนที่คิดว่ากรมบัญชีกลางเข้ามาเกี่ยวข้องกับเรื่องสลากฯ อย่างจริงจังก็ต่อเมื่อมีการจัดตั้งสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลขึ้นมาแล้ว
จาก “หวย ก.ข.” สู่ “สลากกินแบ่งรัฐบาล” ที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน การเปลี่ยนผ่านนี้ไม่ใช่แค่การเปลี่ยนชื่อ แต่เป็นการยกระดับและปรับปรุงระบบให้ทันสมัย สอดรับกับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ มีการเพิ่มประเภทสลาก พัฒนารูปแบบการออกรางวัลให้หลากหลาย เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้คนในแต่ละยุคสมัย และสิ่งนี้เองที่นักวิชาการหลายท่านมองว่าเป็นบทเรียนสำคัญในการปฏิรูปหน่วยงานรัฐให้เท่าทันการเปลี่ยนแปลง
และเส้นทางการวิวัฒนาการของสลากไทยไม่ได้หยุดอยู่แค่นั้น ล่าสุดมีการพูดถึงแผนการ “เปลี่ยนผ่านสู่สลากดิจิทัลเต็มรูปแบบในปี 2026” ซึ่งเป็นอีกก้าวสำคัญที่เตรียมจะพลิกโฉมวงการสลากอีกครั้ง หลายฝ่ายมองว่านี่ไม่ใช่แค่การปรับเปลี่ยนเพื่อความสะดวก แต่เป็นการก้าวเข้าสู่ยุคดิจิทัลอย่างเต็มตัว ซึ่งจะนำมาซึ่งความโปร่งใสยิ่งขึ้นและอาจเป็นการเปิดประตูสู่ตลาดสลากในระดับสากล และลดต้นทุนการผลิตสลากแบบกระดาษจำนวนมหาศาล
คำถามที่ตามมาคือเราพร้อมแค่ไหนกับการเปลี่ยนแปลงนี้? ผู้คนจำนวนมากยังคงกังวลเกี่ยวกับประเด็นความปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคลและการเข้าถึงเทคโนโลยีของผู้สูงอายุ แต่ในอีกมุมหนึ่ง ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีอย่าง ดร.เมธา พัฒนานุกูล ได้ให้สัมภาษณ์กับเราว่า การเปลี่ยนผ่านนี้จะนำมาซึ่งโอกาสใหม่ๆ มากมาย ทั้งในด้านการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์สลากที่หลากหลายมากขึ้น และการเข้าถึงกลุ่มผู้บริโภคที่กว้างกว่าเดิม
ดังนั้น “อนาคตของหวยไทย” จึงไม่ใช่แค่เรื่องของการเสี่ยงโชคอีกต่อไป แต่มันคือเรื่องของการปรับตัว การก้าวข้าม และการสร้างความท้าทายใหม่ๆ ที่กำลังจะเกิดขึ้น และเป็นบทบันทึกสำคัญที่ต้องจับตาว่า สลากไทยจะก้าวไปในทิศทางไหนในยุคดิจิทัลที่กำลังจะมาถึงนี้